Tư vấn viêm hang vị

Top 5 phương pháp chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng

Tác giả:
Dược sĩ Nguyễn Huệ
Tham vấn Y khoa:
GS.TS Bác sĩ Đào Văn Phan
Ngày đăng:
30/08/2019
Lần cập nhật cuối:
18/09/2019
Số lần xem:
118

Chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng chính xác rất quan trọng bởi nó giúp chắc chắn giúp tìm ra bệnh viêm loét dạ dày tá tràng hay không từ đó sẽ có phương pháp chữa trị phù hợp và hiệu quả. Dưới đây là 5 phương pháp chẩn đoán bệnh loét dạ dày tá tràng chính xác nhất định bạn phải biết.

Xem thêm:

1. Những điều cần biết về viêm loét dạ dày tá tràng

Trước khi đi vào chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng, bạn cần biết được định nghĩa, nguyên nhân, triệu chứng bệnh. Tình trạng vùng niêm mạc dạ dày và tá tràng (phần đầu ruột non) có dấu hiệu bị tổn thương, tạo ra các ổ loét trong dạ dày người bệnh được gọi là bệnh viêm loét dạ dày tá tràng

Bệnh được chia thành hai loại:  

  • Viêm loét dạ dày tá tràng cấp: phát bệnh nhanh, dễ điều trị và ít để lại di chứng nếu được cấp cứu kịp thời. 
  • Viêm loét dạ dày tá tràng mạn: Ít biểu hiện các triệu chứng bệnh, thường phát hiện bệnh khi đã chuyển sang giai đoạn biến chứng và có thể gây ung thư hoặc teo niêm mạc dạ dày.

Các triệu chứng mà người viêm loét dạ dày thường gặp:

  • Đau bụng vùng thượng vị khi đói hoặc vài tiếng sau khi ăn, đặc biệt là về đêm
  • Ợ hơi, ợ chua, đầy bụng, khó tiêu, ăn không ngon
  • Có cảm giác buồn nôn
  • Các cơn đau lặp lại theo một chu kỳ
  • Với một số người bị biến chứng, có thể đi đại tiện ra máu, phân có màu đen

Có 2 nguyên nhân chính dẫn đến viêm loét dạ dày:

  • Sự xâm nhập của vi khuẩn HP (Helicobacter Pylori) vào dạ dày thông qua đường miệng – miệng, phân – miệng và qua các dụng cụ y khoa.
  • Thói quen sinh hoạt và ăn uống thiếu khoa học, thường xuyên thức khuya, sử dụng rượu bia và các chất kích thích vv..

Xem thêm: 8 Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bệnh đau dạ dày 

Vi khuẩn HP
Vi khuẩn HP

2. 5 cách chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng

Để chẩn đoán chính xác bệnh viêm loét dạ dày tá tràng, người bệnh nên đi khám tại các cơ sở y tế uy tín và có chuyên môn. Tại đây, các bác sĩ sẽ chẩn đoán bệnh dựa trên: 

2.1 Dựa vào tiền sử

Bác sĩ sẽ dựa vào tiền sử sức khỏe, thói quen sinh hoạt cũng như các bệnh đã từng mắc, các triệu chứng hiện tại để dự đoán về bệnh. Các câu hỏi mà các bác sĩ thường đề cập đến như:

  • Vị trí cơn đau, thời gian đau, cường độ đau
  • Các triệu chứng kèm theo khi đau
  • Xu hướng cân nặng
  • Cha mẹ hay anh chị có ai bị ung thư dạ dày không
  • Các loại thuốc sử dụng gần đây (thuốc có liên quan đến bao tử không, có thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau không vv…)
  • Chế độ ăn uống và sinh hoạt
  • Tình trạng tâm lý

Dựa vào các thông tin trên, các bác sĩ sẽ đưa ra những chẩn đoán sơ bộ để có thể đưa bệnh nhân đi khám bệnh đúng hướng. 

2.2 Dựa vào thăm khám

Các triệu chứng viêm loét dạ dày thường khá ít ỏi, thậm chí một số trường hợp còn không bộc lộ dấu hiệu. Vì vậy bạn nên đi thăm khám đau dạ dày tại các cơ sở y tế.

Thông qua các nghiệp vụ chuyên môn, các bác sĩ sẽ tìm kiếm dấu hiệu và đưa ra các phương án loại trừ để chẩn đoán bệnh cho bệnh nhân trước khi đi xét nghiệm. 

Việc thăm khám có thể bao gồm sờ nắn, xác định vị trí đau, soi cổ họng…. 

Xem thêm: Đau dạ dày nên đi khám ở đâu uy tín

Thăm khám bác sỹ để được chuẩn đoán bệnh
Thăm khám bác sỹ để được chuẩn đoán bệnh

2.3 Chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng bằng xét nghiệm

Xét nghiệm nhằm mục đích tìm ra chính xác nguyên nhân gây bệnh. Viêm loét dạ dày có thể do khuẩn HP nhưng cũng có thể do lối sống thiếu khoa học. Vì vậy, việc xét nghiệm nhằm xác định chính xác nguyên nhân bị bệnh, từ đó đưa ra phương án điều trị thích hợp nhất.

2.3.1 Tìm kháng nguyên trong phân

Khuẩn Hp có thể có mặt trong toàn bộ hệ tiêu hóa và có thể bị đào thải theo phân ra ngoài. Vì vậy, xét nghiệm phân có thể phát hiện ra vi khuẩn HP có tồn tại hay không. 

Cơ chế xét nghiệm: Các bác sĩ sẽ cho phân người bệnh phản ứng miễn dịch với huỳnh quang 

  • Nếu phân có màu xanh, kết luận tồn tại vi khuẩn HP trong dạ dày, xét nghiệm dương tính
  • Nếu phân không có màu xanh, kết luận không có mặt vi khuẩn HP trong dạ dày, xét nghiệm âm tính

Ưu điểm: Độ chính xác khá cao, tuy nhiên nó khá mất thời gian và  không hợp vệ sinh và an toàn. 

Nhược điểm: Phương pháp này chỉ dành cho những người mới mắc bệnh ở giai đoạn đầu, chống chỉ định cho những người đã trở bệnh nặng sang các biến chứng vì việc xét nghiệm khá mất thời gian. 

2.3.2 Xét nghiệm ClO – test xâm lấn

Clo – test xâm lấn sẽ cho kết quả nhanh về lượng Urease trong dạ dày, từ đó mà cho thấy sự tồn tại của khuẩn HP trong dạ dày hay không.

Cơ chế xét nghiệm: Để có thể tồn tại trong dạ dày, khuẩn HP phải tiết ra men Urease. Men này sẽ phân hủy ure thành amoniac và CO2. Các bác sĩ sẽ dùng urea – indol để phát hiện khuẩn HP qua sự thay đổi màu sắc từ màu vàng sang hồng của dung dịch niêm mạc dạ dày.

Ưu điểm: Phương pháp này cho độ chính xác cao, thời gian nhanh chóng.

Nhược điểm: Để chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng, cần phải có ít nhất 105 vi khuẩn trong mảnh sinh thiết mới đủ để làm dung dịch đổi màu. Do đó, phương pháp này thường được chỉ định cho những bệnh nhân giai đoạn sau khi kết hợp với nội soi dạ dày. 

Xét nghiệm Clo - test xâm lấn
Xét nghiệm Clo – test xâm lấn

2.3.3 Chẩn đoán huyết thanh học

Cơ chế xét nghiệm: Khi HP tấn công vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ tiết ra kháng nguyên chống lại vi khuẩn HP. Kháng nguyên này được đưa vào máu để nuôi dưỡng dạ dày. Xét nghiệm máu có thể tìm ra những kháng nguyên này

Ưu điểm: Phương pháp có thể dùng cho đối tượng mắc bệnh trong giai đoạn đầu, khi những triệu chứng chưa rõ ràng và khó xác định.

Nhược điểm:

  • Phương pháp này không thể xác định được người bệnh đã bị nhiễm vi khuẩn kéo dài hay không. 
  • Chẩn đoán huyết thanh thường được ít sử dụng vì có thể gây ra một số nhầm lẫn. Lý do là bởi kháng thể HP có thể tồn tại trong cơ thể khá lâu kể cả sau khi khuẩn HP đã được tiêu diệt hoàn toàn. Vì vậy, kể cả khi người bệnh không có HP thì kết quả thu được vẫn có thể là dương tính. 
Phương pháp xét nghiệm máu
Phương pháp xét nghiệm máu

2.3.4 Thử nghiệm chẩn đoán urê trong hơi thở

Test urê trong hơi thở là phương pháp chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng thông qua vi khuẩn HP

Quy trình xét nghiệm: Đầu tiên, người bệnh sẽ được uống thuốc hoặc dung dịch có chứa Urea gắn phân tử Cacbon đồng vị C13 hoặc C14 và đợi trong khoảng 15 phút để cacbon đồng vị này kịp thời hấp thụ qua máu rồi đào thải qua phổi. Sau đó thôi trực tiếp vào các dụng cụ test hơi thở:

  • Nếu đồng vị cacbon được phát hiện trong hơi thở, kết luận tồn tại vi khuẩn HP trong dạ dày, cho xét nghiệm dương tính. 
  • Nếu không tìm thấy đồng vị cacbon, kết luận không có sự xuất hiện của vi khuẩn HP, cho xét nghiệm âm tính.

Ưu điểm: Sử dụng phương pháp này khá nhanh và cho kết quả chính xác lên tới 95%.

Nhược điểm: Tuy nhiên, phương pháp này chống chỉ định cho phụ nữ có thai hoặc cho con bú, trẻ em. 

Phương pháp chuẩn đoán Urê trong hơi thở
Phương pháp chuẩn đoán Urê trong hơi thở

2.3.5 Chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng bằng xét nghiệm mô bệnh học

Đây là phương pháp sử dụng Sinh thiết lấy từ dạ dày, nhuộm Steiner để quan sát trực tiếp vi khuẩn.

Cơ chế xét nghiệm: Xét nghiệm mô bệnh học sử dụng Formol (10%) để cố định bệnh phẩm, cắt mảnh từ 4 đến 6 milimet. Sau đó, dùng các công cụ như Giemsa, Hemetoxyline – eosine, nhuộm Warthin – Starry, Acridine – Orange nhuộm màu sinh thiết. 

Ưu điểm: Độ chính xác cao, chỉ trong vòng 1 tiếng đã có ngay kết quả đặc biệt chuyên áp dụng cho các bệnh nhân viêm loét dạ dày tá tràng.

Nhược điểm: Phương pháp này đòi hỏi bác sĩ phải có chuyên môn cao để có thể xác định là lấy đúng mẫu mô tổn thương làm các xét nghiệm.

2.4 Chẩn đoán xác định

Ngoài ra, người bệnh có thể được chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng xác định dựa trên những phương pháp sau. 

2.4.1 Chụp X – quang

Quy trình xét nghiệm: Trước khi được đưa vào phòng chụp, người bệnh sẽ được uống baryte với số lượng  50 – 100ml. Máy chụp sẽ bỏ qua lớp da và làm hiện rõ từng bộ phận nội tạng bên trong cơ thể. Qua các bản phim X quang, các bác sĩ có thể thấy được nhiều khối u và ổ loét một cách rõ rệt

Ưu điểm: Chụp X quang xét nghiệm viêm loét dạ dày thường được sử dụng vì đơn giản, không tốn nhiều thời gian, không gây khó chịu cho người bệnh.

Lưu ý: Người bệnh cần phải nhịn ăn 4 đến 6 tiếng trước khi tiến hành chụp. 

Phương pháp chụp X Quang
Phương pháp chụp X Quang

2.4.2 Nội soi chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng

Nội soi dạ dày sinh thiết ổ loét là phương pháp chẩn đoán viêm loét dạ dày thông dụng nhất

Quy trình xét nghiệm: Một ống nội soi nhỏ có gắn camera sẽ được đưa qua thực quản xuống dạ dày để có thể xem kỹ hơn các vị trí viêm đỏ, xung huyết, ổ loét, niêm mạc không đều, trào ngược dịch mật . 

Ưu điểm: Phương pháp này có kết quả chính xác gần như 100%.

Nhược điểm: Phương pháp gây ra một số tác dụng phụ như buồn ngủ, ợ hơi, chướng bụng vv… sau khi ống nội soi được rút ra.  

Xem thêm: Chuẩn đoán đau dạ dày nên đi siêu âm hay nội soi

2.5 Chẩn đoán phân biệt

Bên cạnh các phương pháp trên, người bệnh cũng có thể được chẩn đoán phân biệt với các bệnh sau:  

  • Đau bụng chức năng: các cơn đau quanh rốn đột ngột thường xuất hiện vào buổi chiều tối, có cử động bất thường trong cơn đau kèm theo hoa mắt, nhức đầu.
  • Rối loạn co thắt đường mật: đau vùng túi mật, điểm Murphy, nôn mửa, vàng mắt.
  • Viêm túi mật: đau bụng, nôn mửa, sốt cao, vàng da, siêu âm bất thường.
  • U nang ống mật chủ: có khối u tại vùng bụng, đau bụng, khi siêu âm có nang dịch.
  • Viêm gan: sốt nhẹ, vàng kết mạc, đi tiểu vàng, gan to đau, men gan tăng.
  • Tiêm tuỵ: cơn đau cấp tính dữ dội, amylase tăng. 

Chẩn đoán phân biệt giúp xác định chính xác và loại trừ nguy cơ chẩn đoán nhầm bệnh. Từ đó giúp người bệnh điều trị được điều trị chính xác và đầy đủ. 

Bệnh viêm tụy
Bệnh viêm tụy

3. Cần làm gì khi chẩn đoán bị viêm loét dạ dày tá tràng

Sau khi đã chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng và xác định được bệnh. Tuỳ vào tình trạng bệnh của mỗi bệnh nhân, người bệnh sẽ được điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Để điều trị bệnh loét dạ dày tá tràng các bạn có thể tham khảo các biện pháp dưới đây:

Chế độ ăn uống
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học giúp hỗ trợ việc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng

Tuân thủ ngguyên tắc điều trị chung

  • Sử dụng đúng phác đồ điều trị mà bác sĩ đưa ra về liều lượng hay thời gian điều trị
  • Kiên trì điều trị dứt điểm, không dừng trị bệnh giữa chừng
  • Hỏi ý kiến bác sĩ ngay khi phát hiện có những dấu hiệu bất thường.

Sử dụng thuốc tây y

Các nhóm thuốc tây thường được dùng trong việc điều trị viêm loét dạ dày tá tràng như

  • Nhóm thuốc kháng acid dịch vị: Các loại thuốc chứa magnesi, dùng sau bữa ăn và trước khi ngủ
  • Nhóm thuốc làm giảm tiết acid dịch vị: gồm nhóm thuốc kháng H2 và thuốc ức chế bơm proton. Một số tên thuốc phổ biến như: cimetidin, Ranitidine, Nizatidine, Famotidine
  • Nhóm thuốc ức chế bơm proton: Lansoprazole, Omeprazole, Pantoprazole,…
  • Nhóm thuốc tạo màng bọc: Bismuth hay CBS, Silicate Al, Silicate Mg, Sucralfate, Misoprostol, Rebamipide, Mucosta,…
  • Nhóm thuốc ức chế HP: Amoxicillin Tinidazole, Clarithromycin

Xem thêm: Đau dạ dày uống thuốc gì hiệu quả

Xây dựng chế độ ăn uống đúng cách

  • Các loại rau xanh: Cung cấp rất nhiều vitamin và dưỡng chất hỗ trợ tốt cho tiêu hoá, đặc biệt là rau có màu xanh thâm như cải xoăn, rau chân vịt, củ cải xanh.
  • Tinh bột, đồ ăn mềm, loãng và được nấu chín kỹ: Sẽ hỗ trợ tốt cho việc tiêu hoá, hạn chế sự co bóp của dạ dày cũng như sự tiết ra của các acid dịch vị. Người bệnh nên ăn các món súp, chão loãng, các loại canh rau. Tinh bột giúp giảm lượng tiết acid dịch vị dạ dày
  • Thực phẩm chứa protein ít béo, mật ong, gừng, nghệ và một số thảo dược: Có khả năng kháng viêm, làm lành các vết loét trong niêm mạc dạ dày

Viêm loét dạ dày tá tràng cần kiêng gì

  • Đồ ăn nhanh, các thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ, thuốc lám rượu bia: sẽ kích thích dạ dày tiết ra nhiều acid dịch vị để co bóp và tiêu hoá làm vết loét càng nghiêm trọng hơn
  • Các món ăn muối chua, các gia vị cay nóng: sẽ gây tổn hại đến các vết loét trên thành dạ dày, khiến vết loét nghiêm trọng hơn.

Xem thêm: Top 16 nhóm thực phẩm người đau dạ dày không nên ăn

Thay đổi chế độ sinh hoạt khoa học

Ngủ đúng giấc, ăn đúng giờ sẽ hạn chế và điều tiết được lượng acid dịch vị được tiết ra, tránh việc tích tụ các acid làm hỏng lớp niêm mạc dạ dày. Ngoài ra, mỗi người nên thường xuyên tập thể dục để rèn luyện nâng cao sức khỏe, hạn chế khả năng mắc bệnh hơn. 

Hy vọng bài viết này đã cung cấp thêm nhiều thông tin hữu ích về 6 cách chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng từ đó giúp bạn biết được có bị viêm loét dạ dày hay không để có phương pháp điều trị phù hợp. Hãy thường xuyên khám sàng lọc để phát hiện bệnh sớm nhất có thể nhé. 

Top 5 phương pháp chẩn đoán viêm loét dạ dày tá tràng
5 (100%) 1 vote

Bình luận
avatar
  Nhận thông báo  
Thông báo

call Zalo
call Facebook